Król królowi nierówny - recenzja filmu ,,Godzilla Minus Zero"

,,Godzilla Minus Zero", reż. Takashi Yamazaki. Kadr z filmu. Źródło: YouTube

Japońska Godzilla na dużym ekranie to powód do świętowania, bo taka okazja zdarza się dość rzadko. Tylko czy Takashi Yamazaki zdołał powtórzyć sukces z 2023 roku?

Wspomnienia z premiery ,,Godzilla Minus One" wciąż są dla mnie żywe pomimo upłynięcia 3 lat od tamtego momentu. Film już od zapowiedzi sprawiał wrażenie świeżej interpretacji postaci i spełnił wszelkie oczekiwania. Takashi Yamazaki dokonał wtedy czegoś niezwykłego, bo jego wersja atomowego jaszczura wchodziła w ciekawy dialog z oryginalnym filmem, a także była świetnym widowiskiem pomimo skromnego budżetu. Zakończona została furtką na kontynuację, z którą wiązałem jeszcze większe nadzieje. Było na co czekać, bo ,,Godzilla Minus Zero" zapowiadano jako większy film. Jednak czy ta podbita skala przełożyła się na godną kontynuację?

Początek sugeruje, że owszem. Film całkiem naturalnie wprowadza widza w nowe realia życia bohaterów. W Japonii pojawia się kolejny potwór, który pogrąża zniszczony kraj w jeszcze większej ruinie. Koichi i Noriko próbują wieść normalne życie. Jednak dawny pilot Kamikaze nie jest w stanie przejść obojętnie obok nowego monstrum. Razem z pomocą innych i próbuje go powstrzymać. Wszystko to zostaje ustanowione prędko, bo ekspozycja jest ograniczona do minimum, a konflikty między postaciami nie trwają długo. Takashi Yamazaki zręcznie kontynuuje na tym etapie wątki bohaterów, którzy wciąż nie mogą zapomnieć o tragedii sprzed dwóch lat. Jest również miejsce na widowiskowość. Otwarcie filmu robi mocne wrażenie, a zanim minie jeszcze pierwsza godzina, to już dostajemy dwie emocjonujące sekwencje. Wszystko działa do tego momentu bez zarzutu. Jednak zaraz po tym przechodzimy do środkowej części, w której zaczynają się problemy...

,,Godzilla Minus Zero", reż. Takashi Yamazaki. Kadr z filmu. Źródło: YouTube

Za największą wadę filmu chyba najłatwiej byłoby uznać jego nieprzemyślany scenariusz. Stojący w rozkroku i wypełniony błędami, których dało się łatwo uniknąć. Kiedy wydawało się, że niezbędne konflikty między bohaterami wynikające z ich odmiennych postaw mamy za sobą, to nagle znowu wracamy do nich. Jednocześnie mówią one dokładnie to samo, co już wiedzieliśmy. Myślałem również po dużym udziale Stanów Zjednoczonych w początku filmu, że głównym tematem będzie potraktowanie Japonii jako pionka w rękach giganta. Tymczasem ten temat  bardzo długo nie wraca. Właściwie to przez sporą część metrażu zastanawiałem się, co dokładnie ten film chce przekazać. ,,Godzilla Minus One" stawiało sprawę jasno. Koichi i Godzilla są bezpośrednio ze sobą powiązani, ponieważ on ma traumę i poczucie winy po wojnie, zaś potwór jest fizycznym ucieleśnieniem tego. Było to jasne od początku, a dzięki temu film przez większość czasu mógł rozbudowywać ten temat o kolejne warstwy.

Z kolei w ,,Godzilla Minus Zero" brakuje takiego motywu przewodniego aż do połowy. Dopiero wtedy pojawia się kwestia czy można wykorzystać Godzillę jako broń. Bardzo ciekawy problem, który wpisuje się w odwieczny problem nieprzerwanego cyklu przemocy. Jest on również łatwy do rozpisania na wiele postaci z odmiennymi perspektywami, a także można go sprowadzić do krytyki rządu, obecnej w poprzedniej części. Niestety motyw zostaje wprowadzony poprzez nową, poboczną postać i głównie skupia się na jej perspektywie. A co jeszcze gorsze, zamiast już na tym etapie rozbudowywać konflikt wokół kwestii broni, to oszczędza go przede wszystkim na rozwiązanie w finale. Twórcy chodzi o budowanie napięcia, żebyśmy zastanawiali się przez cały czas jaką decyzję podejmą postacie. Tylko kiedy dochodzi do finału, to dostajemy leniwe rozwiązanie. Nie powinno być tak, że przesłanie filmu sprowadza się do niewiarygodnej, drastycznej przemiany postaci.

,,Godzilla Minus Zero", reż. Takashi Yamazaki. Kadr z filmu. Źródło: YouTube

Nie nazwałbym ,,Godzilla Minus One" zniuansowanym filmem, lecz poświęcił on sporo miejsca na rozważania dotyczące sytuacji Japonii w latach 40-tych i uczynił z tytułowego jaszczura nową, świeżą metaforę. Co innego jest priorytetem ,,Godzilla Minus Zero". Bardziej skupia się na kreowaniu widowiska, szczególnie kiedy podbudowuje trzeci akt. Dzięki temu finał jest wynagrodzeniem cierpliwości widza, ale dziwi mnie, że nie wykorzystano potencjału drzemiącego w tej historii. Czy Takashi Yamazaki zbyt skupił się na uczynieniu kontynuacji większym filmem? To tłumaczyłoby część jego problemów. Ta strategia okazuje się błędna, bo nie chodziło o to, że Minus One potrzebowało więcej spektakularnych scen. Ono miało idealny balans Godzilli i ludzi, którzy tak zainteresowali widzów, ponieważ nieśli ze sobą angażujący dramat. Tutaj również można było to zrobić, gdyż nie potrzeba było wiele, aby scenariusz prezentował się lepiej. Przede wszystkim zabrakło spójności jaką charakteryzował się poprzedni film. Tutaj jest za dużo rzeczy, z których część nie ma za bardzo znaczenia. Trzeba było rozpisać konflikty w środku filmu tak, aby dotyczyły najważniejszego tematu filmu, a nie czegoś, co już było poruszone wcześniej. Może też ograniczyć albo rozbudować inne motywy, bo łącznie wszystkiego jest za dużo. 

Na szczęście pod względem widowiskowości Takashi Yamazaki nie rozczarowuje. Jak już to podnosi stawkę. Niby budżet jest tylko o 30% większy niż ostatnio (tylko przypomnę, że Minus One kosztowało podobno między 10, a 15 mln dolarów), tymczasem widać różnicę między dwiema częściami. Przede wszystkim to pierwsza japońska produkcja kręcona pod IMAX i uwzględniająca powiększone aspect ratio (w tym rzadkie 1:43:1). Film oglądany w takim kinie robi duże wrażenie. Sceny w większym formacie zachwycają skalą, zaś dźwięk wgniata w fotel. Choć scen z potworami jest też podobnie niewiele co w poprzedniej części, to nadrabiają one dużą kreatywnością, zaskakującą brutalnością oraz jeszcze lepszymi efektami specjalnymi. Minus One było skupione na lądzie i wodzie, tymczasem Minus Zero dokłada do tego powietrze, co skutkuje emocjonującymi scenami z udziałem pilotów. 

,,Godzilla Minus Zero", reż. Takashi Yamazaki. Kadr z filmu. Źródło: YouTube

Zatem, czy widowisko w ,,Godzilla Minus Zero" wystarczy całkowicie do szczęścia kiedy poważniejsza część rozczarowuje? Otóż nie do końca. Przede wszystkim dla niektórych uczynienie z filmu w połowie prostego, campowego monster movie będzie dziwne po poważnej, bardziej realistycznej pierwszej części. Co innego tyczy się weteranów serii, dla których skręcenie w tę stronę wydaje się wręcz naturalnym kierunkiem. Zresztą pewne bardziej absurdalne momenty w historii wcale nie gryzą się z tym, co poważne. Jednakże czuć jakiś rozkrok pomiędzy tymi dwiema odmiennymi częściami filmu, ponieważ ,,Godzilla Minus Zero" nie może w pełni realizować się jako monster movie. Godzilli jest zaskakująco mało, tak samo scen pojedynków z kaiju. Ma to sens w kontekście tej historii, ale tym bardziej zastanawia czy na pewno warto było przechylać się ku tej konwencji. Wydaje mi się, że ponowne podejście rodem z Minus One byłoby lepsze dla filmu. W aktualnym kształcie, ,,Godzilla Minus Zero" nie spełnia się w pełni ani w jednej, ani w drugiej konwencji. Ludzka historia, która była tak dobra w pierwszej części powtarza się oraz nie potrafi wykorzystać własnego potencjału. Z kolei widowiskowe sceny robią oczywiście wrażenie, ale pozostawiają niedosyt. Całościowo, to nadal solidny film pomimo problemów, ponieważ zdążyłem przywiązać się do postaci, a seans w IMAX faktycznie wgniótł mnie w fotel. Uważam też, że druga część pozostawia furtkę na lepszy finał trylogii. Dlatego chciałbym zobaczyć ciąg dalszy. W końcu nawet rozczarowująca, japońska produkcja o Godzilli wciąż jest lepsza niż wiele innych współczesnych blockbusterów.